برای آنکه متوجه شویم چگونه استرسهای ذهنی به بدن منتقل می شوند باید کالبدهای پنجگانه ی بدن را بشناسیم.
امروزه باپیدایش عکسبرداری کرلیان((Kirlian photography)
مشاهده ی هاله های اطراف جسم فیزیکی امکان پذیرشده است.
بنا بر این موئسسه های علم پارا پسیکولوژی گسترش پیدا کرده اند و دانشمندان در رابطه با نظریات مادی گرایانه ی مطلق خود تجدید نظر کرده اند. اکنون دانشمندان به وجود کالبدهایی برتر از جسم فیزیکی پی برده اند که اسامی مختلفی مانند هاله،کالبد اتری،کالبد اختری،کالبد ذهنی و ... برای آنها به کار برده شده است.
بر اساس یوگا انسان از 5 لایه ی وجودی به نام کوشا (kousa)
تشکیل شده است که عبارتند از:
1)Annamaya kousa کالبد فیزیکی یا
2)Praiamaya kousaکالبد انرژی حیاتی یا
3)کالبد ذهنی یا Manomaya kousa
4)Vijnanamaya kousaکالبد معرفتی یا
5) کالبد سعادت یا Anandamaya kousa
البته در متون مختلف از نظر تعداد کالبدها نظرات مختلفی وجود دارد.برخی به وجود 7 کالبد و برخی نیز به وجود بینهایت کالبد معتقدند.در اینجا ما کالبدهای پنجگانه را مورد بررسی قرار می دهیم.
1)کالبد اول یا آنامایاکوشا یا کالبد فیزیکی یا مادی
منظورهمین جسم فیزیکی است که از ماده و در ابعاد ظریفتر از مولکولها،اتمها ،نوترونها و الکترونها تشکیل شده است که در نهایت آنها نیز از بسته های کوچک انرژی تشکیل شده اند.بدن فیزیکی ما زمخت ترین بدن در بین بدنهای پنجگانه است.از به هم پیوستن مولکولها سلول-بافت و نهایتا ارگانهای بدن تشکیل می شوند.بدن فیزیکی از قوانین طبیعی و مشخصی تبعیت می کند و توسط اعصاب و هورمونهای شیمیایی کنترل می شود.
2)کالبد دوم یا پرانامایاکوشا یا کالبد انرژی حیاتی
این کالبد ظریفتر از کالبد اول است.انرژی این کالبد از جنس طیف انرژی الکترومغناطیسی که در دانش نوین شناخته شده است نمی باشد.تمام انواع انرژیهای مذکور مانند الکتریسیته،صوت،نور،امواج رادیویی،اشعه ی ایکس و... به کالبد فیزیکی تعلق دارند و از قوانین انرژی تبعیت می کنند.اما انرژی این کالبد بسیار ظریفتر از آنها می باشد و از قوانین انرژی تبعیت نمی کند.انرژی کالبد دوم می تواند خود به خود بدون دخالت عامل خارجی افزایش یا کاهش یابد.
به انرژی حیاتی پرانا گفته می شود.همانگونه که خون در رگهای جسم فیزیکی ما در جریان است درکالبد دوم ما نیز پرانا در کانالهای انرژی که به آنها نادی گفته می شود جریان دارد. پرانا ازطریق نادی ها و چاکراها از کالبد انرژی حیاتی وارد جسم فیزیکی ما می شود.چاکراها مراکز دریافت ،تقویت و ارسال پرانا می باشند.شاید بتوان عملکرد هر چاکرا را به یک قلب تشبیه کرد.هفت چاکرا تعریف شده است که هر یک از آنها می توانند انرژی حیاتی را از طبیعت ،محیط اطراف،کیهان وکالبدهای ظریفترفرد بگیرند و به نقاط مختلف بدن فیزیکی و سایر کالبدها وهمچنین به اطراف پخش کنند.یک جریان هماهنگ و یکنواخت از پرانا در تک تک سلولهای کالبد فیزیکی یا جسم مادی ما بر قرار است که آنها را زنده و سلامت نگه می دارد.پرانا قابلیت آن را دارد که بر اساس نیاز کالبد فیزیکی در قسمتهای مختلف آن گردش کند.مثلا وقتی یک کار فکری می کنیم به پرانای بیشتری در مغز نیاز داریم یا وقتی راه می رویم به پرانای بیشتری در اندامهایمان نیاز داریم.اگر پرانا بدون کنترل و به شکل نامناسب در هر یک از ارگانهای بدن افزایش یابد سبب اختلال عملکرد آن ناحیه خواهد شد.بدن پرانیک یا کالبد دوم رابط بین بدن فیزیکی و بدنهای بالاتر است.این بدن همچون لایه ای محافظ بدن فیزیکی را در بر می گیرد و از ورود عوامل بیماریزا به آن جلوگیری می کند.استفاده ی بیش از حد از انرژی حیاتی –شیوه ی غلط زندگی مانند استرس،غذای ناسالم،مصرف سیگار،الکل و مواد مخدر همچنین افکار و احساسات منفی سبب تضعیف کالبد انرژی حیاتی یا بدن پرانیک می شوند در نتیجه منجر به ایجاد شکاف یا حفره در آن خواهند شد. به دنبال پیدایش این نقص در لایه ی محافظ یا کالبد دوم عوامل بیماریزامی توانند وارد بدن فیزیکی شوند.
3)کالبد سوم یا مانامایاکوشا یا کالبد ذهنی
فرکانس امواج این کالبد بالاتر از بدن فیزیکی و بدن پرانیک است.به عبارت دیگر این کالبد ظریفتر از آن دو می باشد.ذهن منبع همه چیز است.کالبد ذهنی معرف شخصیت یک فرد است.ذهن از بخشهای مختلف شامل ادراک،خاطرات و من یا ایگو تشکیل شده است.بخش عواطف و هیجانات نیز در کالبد ذهنی قرار گرفته است.البته برخی از منابع کالبد جداگانه ای را به نام کالبد عاطفی تعریف کرده و آن را مرکز احساسات و عواطف می دانند.
ذهن چیست؟
ذهن تجمع افکاری است که به داده های وارده از طریق اندامهای حسی پاسخ می دهد.برای مثال چشم به عنوان یک اندام حسی یک گل سرخ زیبا را می بیند.این پیام حسی از طریق اعصاب حسی به مغز و از مغز به ذهن فرستاده می شود.ذهن از طریق بخش خاطرات به شما می گوید که این همان گل سرخ زیبایی است که همیشه دلتان می خواسته ببینید.افکار در ذهن شما می چرخند و با ارسال پیام به مرکز عواطف سبب پیدایش احساسات می شوند.و شما می گویید چه زیباست من عاشق این گل هستم!
مشخصه ی بخش عواطف دریافتهایی چون دوست داشتن یا نداشتن،عشق یا نفرت است که به من یا ایگو مرتبط است.
عواطف و هیجانات ریشه ی رنج یا لذت در انسان می باشند.وقتی هیجانات قدرتمند شوند کنترل ما را به دست می گیرند و اعمال ما تحت سلطه ی آنها قرار می گیرند وبر خلاف حق خواهند شد.
وقتی بر خلاف قوانین هستی پیش رویم دچار عدم تعادل یا استرس خواهیم شد.استرس طولانی مدت به درون کالبد انرژی حیاتی و کالبد فیزیکی نفوذ خواهد کرد و ایجاد بیماری می نماید.
کالبد ذهنی کتابخانه ی ذهن و عواطف ماست.جمله ای معروف وجود دارد که می گوید :
شما همان چیزی هستید که می پندارید.
4)کالبد چهارم یا ویجنامایا کوشا یا کالبد معرفتی
ویجنا یا خرد یا معرفت به وجود آورنده ی همه ی مخلوقات است.به عبارت دیگرحقیقت وجودی همه ی مخلوقات از جنس خرد یا آگاهی است.در واقع ما دو گونه ذهن داریم.مثلا وقتی کالبد ذهنی یا ذهن اول ما می گوید : "این گل سرخ چه زیباست! من دلم می خواهد آن را بچینم." ذهن دوم ما که برخاسته از کالبد معرفتی است می گوید :" نه! تو نمی توانی این گل را بچینی چون این گل در باغچه ی همسایه است و متعلق به تو نیست."
این آگاهی که دائما ما را هدایت می کند که چه کاری را انجام دهیم و چه کاری را انجام ندهیم مربوط به بدن چهارم یا کالبد معرفتی است.در واقع کالبد معرفتی بخشی از ذهن است که در انسانها نمو یافته و آنها را از حیوانات متمایز می نماید.
5)کالبد پنجم یا آناندامایاکوشا یا بدن روحانی یا کالبد سعادت
آناندا پایه و اساس آفرینش است.یعنی چیزی که همه ی کائنات از آن آفریده شده است.کالبد سعادت ظریفترین لایه ی وجودی ماست که تهی از عواطف و هیجانات است وبا وضعیت سکوت کامل،هماهنگی کامل و سلامتی کامل معادل می باشد.
این بدن والاترین و درخشان ترین انرژی را از سطح روحانی هستی دریافت می کند و در میان سایر کالبد ها جریان می یابد و به امواج آنها سرعت می بخشد و کمک می کند تا سطحی متعالی در جایگاه خودشان پیدا کنند.
چنانچه ذکر شد در کالبد ذهنی نیروی خلاقیت غلبه دارد در حالی که در کالبد معرفتی قوه ی تشخیص و تمیز دادن امور برتری دارد.اما در کالبد سعادت برترین مرحله ی تکاملی که می تواند در وجود انسان آشکار شود یعنی سعادت تجسم می یابد.
از راه این کالبد است که امکان شناخت سرچشمه ی حیات و هدف زندگی مهیا می شود.تجربه ی وحدت درونی از طریق این بدن امکان پذیر می باشد.
انسان برای رسیدن به آگاهی یا هدف نهایی در مسیر سلوک خویش از این 5 لایه عبور می کند و از بندهای وابستگی به هر یک از این کالبدها رها می گردد.